Osnivanje pokreta građana
Osnivanje pokreta građana je jedan od načina na koji ljudi mogu da se organizuju kako bi uzeli učešće u političkom životu. Pokret se formalno osniva u formi udruženja, u skladu sa Zakonom o udruženjima, i kao takav registruje u Agenciji za privredne registre.
Osnivanje pokreta građana, osnivački akt i statut
Osnivanje pokreta započinje donošenjem osnivačkog akta od strane osnivača. Osnivački akt je odluka o osnivanju pokreta koja se donosi na osnivačkoj skupštini. Osnivački akt obavezno sadrži:
- lična imena, odnosno nazive osnivača i njihova prebivališta, odnosno sedišta;
- naziv i sedište i adresu udruženja;
- oblast ostvarivanja ciljeva udruženja;
- ciljeve radi kojih se osniva;
- lično ime i prebivalište i adresu lica ovlašćenog za zastupanje udruženja;
- potpise osnivača i njihove jedinstvene matične brojeve građana, odnosno broj putne isprave i državu izdavanja putne isprave za osnivače koji su strani državljani
- datum donošenja osnivačkog akta.
Pored osnivačkog akta, na osnivačkoj skupštini usvaja se i statut pokreta. Statut je opšti akt pokreta i svi drugi akti moraju biti u saglasnosti sa njim.
Kada je pokret osnovan?
Smatra se da je pokret osnovan usvajanjem odluke o osnivanju. Da bi pokret dobio formu pravnog lica, neophodno je izvršiti registraciju u registru udruženja. Registar udruženja se vodi kod Agencije za privredne registre koja taj posao obavlja kao povereni. Procedura registracije započinje podnošenjem dokumentacije u APR. Registrator u roku od 5 radnih dana od dana podnošenja donosi odluku o registraciji. Registrator može prijavu za osnivanje pokreta da usvoji ili odbaci kao nepotpunu.
Kako da pokret stekne političku snagu?
Da bi pokret građana stekao političku snagu potrebno je da dobije na masovnosti i izgradi poverenje među građanima. Pokret građana uspeva najčešće kroz masovnu podršku. Važno je da osigurate da postoje ljudi koji dele vašu viziju i ciljeve. Organizujte skupove, online platforme ili akcije koje će privući zainteresovane ljude da postanu članovi. U vezi sa tim je potrebno učiniti sledeće:
- Definisanje ciljeva pokreta: važno je da jasno definišete šta želite da postignete. Da li je cilj promena u društvenim, političkim ili ekonomskim pitanjima? Razmislite o vrednostima koje pokret treba da promoviše, kao što su demokratija, ljudska prava, zaštita životne sredine, socijalna pravda, i slično.
- Kampanje i promocija: Nakon što ste registrovali pokret, počnite sa organizovanjem kampanja i promovisanjem vaših ideja. To može uključivati skupove, medijske nastupe, online kampanje.
- Održavanje transparentnosti i odgovornosti: Jedan od ključnih faktora uspeha pokreta je njegova transparentnost i odgovornost prema članovima i društvu. To uključuje redovno izveštavanje o finansijama, aktivnostima i donacijama, kao i otvorenost prema članovima.
- Saradnja sa drugim organizacijama i inicijativama: Pokret građana može imati veći uticaj ako sarađuje sa sličnim inicijativama i organizacijama. Mreže i savezi mogu povećati vidljivost i uticaj vaših aktivnosti.
- Rad u lokalnim zajednicama: Ne zaboravite na značaj rada u lokalnim zajednicama. Ljudi se često lakše angažuju u inicijativama koje se direktno odnose na njihov život i zajednicu. Razvijajte lokalne mreže koje će podržavati širi cilj vašeg pokreta.
Koji su organi pokreta građana?
Pokret kao i svako drugo udruženje obavezno ima skupštinu i zastupnika udruženja. Statutom se mogu predvideti i drugi organi pokreta kao što su npr. upravni odbor, nadzorni odbor i sl. Skupština je najviši organ pokreta. Čine je svi članovi pokreta. Statutom se može odrediti način predstavljanja članova pokreta u skupštini pokreta. Skupština pokreta usvaja statut pokreta, njegove izmene i dopune, bira i razrešava lice ovlašćeno za zastupanje pokreta, ako statutom udruženja nije predviđeno drugačije, odlučuje o udruživanju u saveze, o usvajanju godišnjeg finansijskog izveštaja pokreta, o statusnim promenama pokreta i prestanku rada pokreta, kao i drugim pitanjima utvrđenim statutom pokreta. Pokret ima jedno ili više lica ovlašćenih za zastupanje. Za zastupnika pokreta može biti određeno samo poslovno sposobno fizičko lice koje ima prebivalište ili boravište na teritoriji Republike Srbije. Zastupnik pokreta dužan je da se pridržava ovlašćenja određenih statutom i odlukom nadležnog organa udruženja – skupštine, upravnog odbora i sl.
Koji su troškovi osnivanja pokreta građana?
U troškove osnivanja porketa građana spadaju:
- Sastavljanje osnivačkog akta i statuta.
- Overa potpisa kod javnog beležnika koja nije obavezna.
- Taksa za registraciju.
Da li je bolje osnovati pokret ili stranku?
Političke stranke su ustavna kategorija i ukoliko neko želi da se bavi politikom najbolje je da to čini kroz političku stranku. Međutim, uslovi za osnivanje političke stranke su strožiji nego za osnivanje pokreta. Postoje razlike u ove dve pravne forme, ali građanim su jednaki u pravima i u učešću u političkom životu, bilo da to čine kroz pokret ili kroz političku stranku.